ZUS wchodzi do domów. Kontrolerzy legitymują jak Policja. 90 sekund na otwarcie drzwi, po tym czasie 1840 zł za Państwową Brygadę Otwierania.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych potwierdził w oficjalnym komunikacie nowe uprawnienia swoich kontrolerów. Od 13 kwietnia 2026 r. funkcjonariusze ZUS mogą legitymować obywateli w sposób zarezerwowany dotąd wyłącznie dla Policji — zażądać dowodu osobistego i ustalić tożsamość nawet bez fizycznego okazania dokumentu. Mogą też wejść do domu kontrolowanego bez jego zgody, jeśli istnieje uzasadnione podejrzenie symulowania choroby. Pierwszego tygodnia obowiązywania przepisów przeprowadzono 1142 kontrole domowe, w 187 przypadkach wezwano Państwową Brygadę Otwierania Drzwi, a w 23 — użyto siły fizycznej do pokonania oporu kontrolowanego.

Każde wejście odbywa się na podstawie imiennego upoważnienia ZUS-WEJ/4, wydawanego w trzech egzemplarzach: dla kontrolera, dla kontrolowanego i dla Państwowej Komisji ds. Geometrii Drzwi Wejściowych (PKGDW), która od 1 maja weryfikuje, czy drzwi mieszkania obywatela spełniają normę „minimalnej odporności na nieuzasadnione wejście”. Upoważnienie jest ważne 14 dni, w nieparzystych godzinach (7-9, 11-13, 17-19), z wyłączeniem dni ustawowo wolnych od pracy oraz dni, w których barometr wskazuje poniżej 1003 hPa.

Kontroler ZUS to nie jest listonosz, który zostawia awizo w skrzynce. To funkcjonariusz państwowy z pełnym zakresem uprawnień, którego obywatel ma obowiązek wpuścić do mieszkania w ciągu 90 sekund od momentu zapukania. Po tym czasie kontroler może wezwać Państwową Brygadę Otwierania Drzwi, a koszt interwencji — 1840 zł — obciąża kontrolowanego.

Konstanty Weryfikator-Kowal, naczelnik wydziału ds. wejść dynamicznych w Centrali ZUS

Nowe przepisy wprowadzają też obowiązek prowadzenia „dziennika aktywności podejrzanej” — obywatel na L4 musi co 4 godziny zalogować się do aplikacji ZUS-AKT, wykonać selfie z najbliższego otoczenia i potwierdzić współrzędne GPS. Brak logowania przez 12 godzin powoduje automatyczne skierowanie sprawy do Państwowej Komisji Orzekającej o Niezgodności Biometrycznej (PKONB) z siedzibą w Radomiu, która w pierwszym tygodniu działalności otrzymała 1874 sprawy i rozpatrzyła 17, przy czym 12 zakończyło się odebraniem zasiłku chorobowego i naliczeniem dodatkowej opłaty manipulacyjnej w wysokości 320 zł.

Jednocześnie od 2027 r. wejdzie w życie kolejna część reformy — pracownik na L4 będzie mógł legalnie pracować u jednego pracodawcy, mając zwolnienie wystawione dla drugiego. Wystarczy złożyć deklarację DR-2 w dwóch egzemplarzach, dostarczyć zaświadczenie od pierwszego pracodawcy o gotowości przyjęcia w czasie choroby (druk ZA-CHOR-PR/2) oraz uzyskać zgodę Państwowej Komisji ds. Wielozatrudnienia Leczniczego (PKWZL), która od 1 stycznia 2027 r. zbada, czy praca zarobkowa w czasie zwolnienia „nie zaburza delikatnej geometrii odpoczynku państwowego”.

Reakcja Rzecznika Praw Obywatelskich była natychmiastowa — prof. Marceli Zaskórniak zapowiedział wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem o zbadanie zgodności nowych uprawnień z art. 50 Konstytucji, gwarantującym nienaruszalność mieszkania. Wniosek, złożony na druku RPO-WN/1, wymaga czterech egzemplarzy i może zostać złożony wyłącznie w siedzibie RPO przy ul. Piłsudskiego 12 w godzinach 8:30-8:37 w pierwszy poniedziałek kwartału, z załączonym potwierdzeniem opłaty skarbowej 200 zł i kserokopią drzwi wejściowych w skali 1:5.

Tymczasem w ZUS trwa szkolenie nowej generacji kontrolerów — 412 funkcjonariuszy właśnie kończy czteromiesięczny kurs „Kontrola L4 z pełnym przenikaniem”, obejmujący 612 godzin zajęć, w tym 89 godzin nauki otwierania drzwi wytrychem oraz 47 godzin psychologii rozmowy z osobą symulującą ból krzyża. Kurs kończy się egzaminem państwowym przed Państwową Komisją Egzaminacyjną ds. Wejść do Mieszkań (PKEWM), której skład powołuje Minister Finansów w porozumieniu z Ministrem Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Pełnomocnikiem Rządu ds. Równowagi Między Chorobą a Pracą (PRRMP) — organem, którego istnienie ujawniono dopiero przy okazji tej reformy.

W pierwszym tygodniu obowiązywania przepisów Rzecznik Praw Pacjenta otrzymał 217 skarg dotyczących „nadmiernej intensywności kontroli domowych”, w tym 14 złożonych przez pacjentów, którzy twierdzili, że kontrolerzy ZUS weszli do łazienki podczas kąpieli, „uzasadniając to koniecznością weryfikacji geometrycznej śladów aktywności fizjoterapeutycznej”. ZUS odmówił komentarza, powołując się na „trwające szkolenie pracowników w zakresie poszanowania intymności geometrycznej mieszkań”.

Źródło: Infor, 01.06.2026